Tahakküm biçimleri: Nedir ve nasıl mücadele edilir -

Güç ve tahakküm biçimlerinin görünümü

Güç, bir başkasına istediğiniz şeyi istediğiniz biçimde ve durumda yaptırma becerisi ya da bazı şeylerin fiziksel, yasal ve düşünsel yeteneklerle istediğiniz şekilde olmasını sağlama becerisidir. Güç, ekonomik, politik ve toplumsal örgütlenme sistemimizin yapısal bir parçasıdır; din, aile, rol model ve entelektüel hayatın özüyle biçimlenir.

Güç ve imtiyaz, eşitlikçi bir biçimde ırk, etnik köken, cinsiyet, yaş, cinsel yönelim, ya da sınıfa göre dağılmamıştır. Bilinçli ya da bilinçsiz olarak gücün ve ayrıcalıkların korunması için pek çok yöntem kullanılır; bunlardan biri de tahakküm biçimlerinin uygulanmasıdır. Aşağıda bahsedeceğimiz beş farklı tahakküm biçimi, genellikle erkekler tarafından uygulanan ve kadınları pasif, itaatkar ve bastırılmış kılmak için uygulanan yöntemlerdir. Bu yöntemlerin farkında olduğumuzda, onlar güçlerini kaybedeceklerdir.

Tahakküm biçimleri

Tahakküm biçimlerinin kullanımı yeni değildir ve gücün devamlılığının sağlamak için tahakküm uygulamak amaçlarından biridir. Bu bahsedilen yöntemleri yalnızca erkeklerin kullandığı anlamına gelmez. Hem erkek hem de kadınlar bunlardan faydalanmaktadır. Güçlü, zayıfa karşı bu tahakküm biçimlerini kullanır.

Fakat şimdi, özellikle erkeklerin kadınları baskı altına almak için kullandığı bazı yöntemler üzerinde duracağız. Tahakküm biçimleri, gücün ve etkinin olduğu her yerde kullanılır; siyasette, örgüt hayatında, işte, kitle iletişim araçlarında, okulda, eğitim sisteminde ve özel yaşantılarımızda.

Örneğin, erkekler tartışmalarda kadınlara göre daha katılımcıdırlar. Bu, kadınların hiçbir fikirlerinin olmadığı anlamına gelmez. Aksine bu durum, kadınların yok sayıldığı, azımsandığı, sindirildiği, alay edildiği ve dışarıda bırakılarak marjinalleştirildiği anlamına gelebilir. Ara sıra değil, devamlı olarak meydana gelen bir durumdur.

Bu tür tahakküm biçimlerine maruz kalmak özgüven oluşturmaktan uzaktır. Tahakküm biçimleri, bizde “aptal olduğumuz” fikri gibi yanlış düşünceler oluşturabilir. Bu ise kendimize olan inancımızı zayıflatır.

Bu beş tahakküm biçimini fark etmeyi öğrenmek, kadınlar için:

  1. Sıkıcı, aptal ve saçmalayanın aslında kadın olmadığını fark etmeye–böyle hissediyor olsa da-
  2. Tahakküm yöntemleriyle mücadelenin mümkün ve gerekli olduğunu anlamaya,
  3. Tartışmanın yürütüldüğü alanlarda – işyerinde, ailede, meslektaşlar arasında–kadınların ve erkeklerin birlikte, kadınların düşünme, konuşma ve problem çözme biçimini göz önüne alma zorunluluğunun farkına varmaya yardımcı olacaktır.

Tahakküm biçimlerini belirlemek ve birer isim vermek onları zararsız hale getirecek yollardan biridir. Bu nedenle bu teknikleri deşifre etmeyi öğrenmek önemlidir, ama aynı zamanda, bunlardan herhangi birini kullanmaktan kaçınmak da ayrıca önemlidir.

  1. Görmezden gelme (görünmez olmak)

Örnek:

Elisabeth, yerel yönetimlerle ilgili bir toplantıya katılır. Bu onun ilk toplantısıdır ve ilk defa konuşacaktır. Kalbi hızla atarken, elleri avuç içleri terlemeye başlar.”Neden bu kadar gerginim? Diğer tüm katılımcılar neredeyse sakin ve rahat görünüyor”. Elisabeth’den önce başka bir konuşmacı sözlerine başlar. Adamın bu işe alışkın olduğu kolayca görülmektedir. Adam, yüksek sesle, vurgulu ve masaya vurarak konuşmasına devam eder. Hiç şüphe yoktur ki, o neden bahsettiğini bilen bir adamdır ve hiçkimsenin ona katılmadığını söylemeye cesareti olamaz. Elisabeth’in sırası gelir. Hızlı bir şekilde ne söylemek istediğini anlatır. Sunumu uzun sürmez. Konuşmasının çok fazla derinlikli olmadığını hisseder. Fakat bitirmiştir ve diğerlerinin tepkilerini/cevaplarını bekler. Ama hiçbir tepki gelmez. Toplantı, sanki o hiçbir şey söylememiş gibi devam eder. Elisabeth kendini çok kötü hisseder.” Uygun olmayan ya da aptalca bir şey mi söyledim?” diye düşünür. “ Ağzımı hiç açmamalıydım”.

“görmezden gelmek- görünmez olma”, kadınların göz ardı edildiği, unutulup yok sayıldığı durumlarda oluşur. Bu durum, kadın kimliğini çalarak, onlara önemsiz, değersiz ve hiçbir etkiye sahip olmadıklarını bir kez daha hatırlatır. Birini görmezden gelmek, kişinin bir bireye veya gruba sanki o birey veya grup orada yokmuş gibi davranmayı seçmesi anlamına gelir.
Aşağıdaki örnekleri daha önce hiç yaşadın mı:

  • Konuşmak istediğinde toplantı yöneticisinin seni atladığı oldu mu?
  • Özel hayatında, iş yerinde ya da toplantıda sana söz verilmediği oldu mu?
  • Konuştukların üzerine hiç kimseden geri dönüş ya da yorum almadığın oldu mu?
  • Dile getirdiğin sorunların, tutanaklarda ya da daha geniş anlamda raporlarda yer almadığı oldu mu?

Ya da, ne kadar az kadının kitle iletişim araçlarında resmedilmekte olduğunu hiç fark ettin mi, tüm bu sözü edilmeyen kadınların tarih kitaplarının dışında bırakıldığını? Dönem dönem komite ve komisyonlar kurarken, kadınların, erkeklerin hafıza ve zihinlerinden tamamen çıktığı, ihmal edildiği görülür. Biz genelde bunun tamamen tesadüf olduğunu işitiriz ama durum sadece tesadüf olamayacak kadar sıklıkla tekrar etmektedir. Sürekli marjinalize olduklarında erkeklerin nasıl tepki vereceğini hiç düşündünüz mü? Tabi ki ilk başta bunu daha yüksek sesle dile getireceklerdi ve kadınların da yapması gereken bu.

Birisini “görmezden gelme”yi ayırt etmek bazen zor olabilir, çünkü sıklıkla “kelimeler kullanmadan” yapılır. Vücut dili ile ifade edilir.

Kadınlar konuşurken, bazı kişilerin konuşulanları dinleyip ama aynı zamanda nasıl başka şeyler okuduklarını, sessizce aralarında konuştuklarını, esnediklerini, gözlerini birbirlerine çevirdiklerini, odanın içinde dolaştıklarını ya da içecek bir şeyler aldıklarını fark edin. Onlar dikkatlerini sizden alıp başka yöne çeker ve toplantı sırasında oluşan duygusal tepkiler üzerinde oynarlar. Siz odanın sessiz olmasını rica edebilir ya da onların dikkatlerini çekene kadar konuşmanızı durdurabilirsiniz. Kürsüden ses çıkmadığında, herkes neler olup bittiğini öğrenmek için dönüp size bakacaktır.

Birçok kadın dinlenmediğini, ne söylenildiğinin önemsenmediğini tecrübe etmiştir. Bu bazen kadınların tartışmanın sonuna doğrusöz almalarının, yeni bakış açılarının, yeni unsurlarınzamansız gibi görüneceğini sanmaları gerçeği ile ilişkili olabilir.

Diğer durumlarda, sadece bir kadın olduğun için söylediğin şeylerin göz ardı ediliyor ve dikkate alınmıyor olabilir. Söylediğin şeyin dikkate alınmaması önemlidir. Bu sebeple, toplantılarda çoğu kadının sessiz kalması hiç de şaşırtıcı değildir.

Böyle durumda tavsiyelerde bulunmak zordur, fakat tüm etkinliklerde kendinize mazeretler bulmaktan ya da güvensizlik sebeplerinizi kanıtlamaktan kaçınmayı deneyin. Söylediklerinize dair bir yorumlarının olup olmadığını ya da bununla ilgili ne düşündüklerini sormaya hakkınız var.

Bu tahakküm biçimini fark etmeyi öğrenirken, bir kadın önemsiz olduğu hissiyatından kurtulabilir. Ve bu sayede dünyada neler olup bittiğine ilişkin bilgilendirerek konuştuğu sırada insanların onu dinlemesini doğru bir bilinçle talep edebilir.

  1. Dalga geçmek

Örnek:

Gloria, pek çok bilgi edindiği bir haftalık eşit haklar konferansından yeni döndü. Şimdi ise öğrendiği bu bilgileri başkalarıyla paylaşmayı dört gözle bekliyor. Kapıdan girdiği sırada, Tom “Ee..konferans iyi miydi?” diye sorar.. “Evet, çok güzeldi” Gloria cevaplar. “Yaklaşık 150 kadın vardı …” dedikten ve daha fazla devam edemez. Birisi “Ne kümes ama!” diye bağırır. Diğerleri hızlıca gülüşmeye ve tavuk gibi gıdaklamaya başlarlar.Gloria konferansıanlatmayı tekrar tekrar dener ama her defasında başka bir şaka ile sözü kesilir. Sonunda sinirlenerek bağırır : “Umrumda değilsin!Söylediğim hiçbir şeye katlanamıyorsun!” Adam cevap verir “ Ah, Biz sadece şakalaşıyorduk”.  Gloria öfkeyle devam eder: “Evet, ama nezaman bir konferanstan gelsem tepkin hep bu şekilde oluyor”.”Sen her şeyi hep kadın özgürleşmemeselesine döndürüyorsun” Gloria vazgeçer ve eve gider.

Dalga geçmek, bir kadının çabaları hor görüldüğünde, onunla eğlenildiğinde, ya da hayvana benzetildiğinde – tavuk gibi -,özellikle duygusal veya seksi olarak sunulduklarında veya soğuk ve manipülatif oldukları söylenerek reddedildiklerinde ortaya çıkmaktadır. Bu kavramların hiçbiri erkeklerin çabaları için söylenmez.

Dalga geçme, erkeklerin, kadınların seks ve geleneksel ev işleri dışında yaptıkları her şeyin, gülünç ve yararsız olduğunu çeşitli biçimlerde ima etmesidir. Bağımsız kadınlar, onların çalışmaları, kültürleri ile dalga geçmek insanların farkında olmadan dahi yaptıkları genel bir eylemdir. Örneğin dalga geçilen kadın- ve erkek!- için bulunmuş, “kocakarı” gibi oldukça titiz ve dikkatli araba kullanan kişileri ima eden genel ifadeler vardır.

Bu dalga geçmektir. Tabii ki bizler espriden anlıyoruz ve kendimize gülebiliriz. Bizim bahsettiğimiz, modası geçmiş dalga geçme biçimlerinin iyi olmadığı.

Gülüşmeler buna maruz kalan kişi açısından çok rahatsız edici olabilir ve genellikle kadınların toplu şekilde alaya alınması buna eşlik eder. Erkekler tarafından yaratılan fantezi ve önyargılar bu gülüşmelere neden olabilir, örneğin: “Yaşlı kız 40’ına ulaştığında onu iki 20’lik genç kızla takas edeceğim.”

Kadınlar genellikle toplantılarda alaya alınır. Eğer bir kadının bu şekilde alay konusu olduğunu görürsek, tepki vermeliyiz.

Dalga geçme, etkili bir tahakküm biçimidir. Bu tahakküm biçimini kullanan kişi, alaya alınan utanıp mahcupoluyorsa ya da ölümcül bir sessizliğe bürünüyor ve mizah duygusundan yoksun olduğunu hissediyorsa gülüşmeye başlar.Bu hisler, kadınları sığ ve pasif hissettiren, güvensizlik duygusuna dönüşür.

Bu baskılama yöntemini fark etmeyi öğrenen bir kadın, kızgın yada utangaç yada sıkıcı olduğunun hissetmeden, yöntemi kullanan kişiden bu sakıncalı uygulamaya derhal bir son vermesini talep edebilir.

  1. Bilgiyi Alıkoymak

Örnek:

Toplantıdan sonra: Larry, “Haydi dışarı çıkalım ve bir şeyler içelim” diye önerir. Diğer erkekler katılır. Sophie iç çeker, çünkü daha çok eve gitmek istemektedir. Her toplantıdan sonra bir şeyler içmeye gitmek ona göre değildir. Fakat katılmazsa ne olacağını bilir; bir sonraki toplantıda erkekler her konu ile ilgili anlaşmış olacak ve Sophie ‘nin sözünü söylemeye fırsatı olmayacaktır. Bu sadece dışarı çıkıp bir şeyler içmek değildir.  Onlar ayrıca önden bilgi paylaşıp,  karar verirler.  Bu yüzden Sophie peşlerini bırakmaz. Fakat bu neden hep onların koşullarında olmak zorundadır?

Bilgiyi alıkoymak erkekler olayları/konuları yalnızca başka erkeklerle yürüttüklerinde/takip ettiklerinde oluşur. Bu şekilde kadınları işte veya siyasette önemli konularla ilgili bilgiye ulaşmada yoksun bırakırlar. Politik alanda bilgi alışverişi, fikirlerin şekillenmesi ve karar verme süreçlerinin dar bir grup içerisinde özellikle örneğin erkeklerin bir toplantıdan sonra bir şeyler içmeye gitmesi, futbol oynaması gibi rahatça bilgiyi birbirlerine aktarmalarıyla birlikte gerçekleştiğinin farkındayız. Kadınlar sadece bu dar gruplara çağrılmakla kalmazlar, aynı zamanda içerisine dahil olabilmek için eşit fırsatlara da sahip değillerdir. Çoğu kez bunlara katılmak yerine çocuk bakıcısından bakım işini devralmak için eve gitmek zorundadırlar. Üstelik az sayıda kadın, böylesi bir istişarenin farkındadır.

Erkeklerin, birbirleriyle olabildiğince açık biçimde resmi olmayan kanallarından bilgiyi yenileyebildikleri bir sosyal ağ/networkleri varken,  kadınlar kabaca filtrelenmiş bilgiye minnettar olmak zorundadır. Bu nadiren kadınların güvenle uyum sağlayabildiği aktifler arasında bir oyundur.

Bilgiyi alıkoymak tahakkümün en genel yollarından biridir. Bilgiden yoksun kadınların yalnız, güvensiz ve aptal hissetmesi, erkeklerin inisiyatif almalarını ve eril kültürdeki hakim konumlarını sürdürmelerini kolaylaştırır. Fakat erkekler kendi iletişimlerinin sistematik biçimde kadınları dışladığının farkında olmayabilirler.

Alıkoyma yöntemlerini ayırt etmeyi öğrenen bir kadın,  daha detaylı bilgiye ve gerekli gördüğünde önemli bulduğu konuları masaya yatırmayı talep etmeye hakkı olduğunu anlar.

Kadınların da network oluşturmaları ve toplantılardan önce birlikte hazırlanmaları önemlidir. Böylelikle toplantıdan önce her şeye çoktan karar verilmiş gibi göründüğünde mücadeleye girişebiliriz.

  1. Çifte Ceza

Örnek:

Connie ailesini arayarak onlardan bu gece oğlu Matthew’e bakmalarını ister. Önemli bir sendika toplantısını kaçırmak istemez.  “Toplantılarla müthiş zaman harcadığını düşünmüyor musun? Oğlun için hiç vaktin yok” diyerek annesi duruma karşı çıkar. Connie bunu her görüştüklerinde işitmektedir. Anne ve babasına göre, o bu toplantılarda koşturmak yerine, evde kalıp oğluna bakmalıdır. Onun iyi bir anne olduğunu düşünmedikleri oldukça açıktır. Fakat bir kez daha Matthew’e bakmaya razı olurlar.  Toplantıda Connie’den her Çarşamba toplanacak bir çalışma grubuna katılması istenir. “Üzgünüm fakat gelemem” der Connie. “Oğluma çarşambaları evde olacağıma dair söz verdim.”  Connie diğerlerinin onaylamadığı şeyler söyler. Holdeyken diğerlerinin onun hakkında söylediklerine kulak misafiri olur: “ Oğlumla olacağım” diye alay eder içlerinden biri. “Bana kalırsa sendika çocuklardan daha önemli! Kadın gibi!”

Eğer bir kadın, anne sendikal ve politik çalışmalarından dolayı istifa ederse, kocasını ve çocuklarını ihmal ettiği, bu faaliyetlerin ailesinin masrafı olduğu, yalnızca kendini düşündüğü söylenir. Kadınlara aynı zamanda zeki ve anlayışlı kocalarından dolayı ne kadar şanslı oldukları anlatılır. Maalesef sık sık kadınlar da birbirlerine bu çifte cezayı yüklerler. Bundan sakınmalıyız.

Ne yaparsanız yapın yanlıştır. Çifte ceza, bir kadının yaptığı bir şey yanlış olduğunda ve yapmadığı bir şey yanlış olduğunda meydana gelir. Bu tahakküm biçimi önyargının ve klişenin mağdurlarına karşı kullanılır. Örneğin, feminist hareket içerindeki kadınlar yüksek boşanma oranları ile suçlanmaktadır- aynı zamanda siyaseten yeterince aktif olmamakla da suçlanmaktadırlar. “Bunu yaptığın için de, yapmadığın için de lanet olsun!”  Aynı şekilde bir kadın yönetici demokratik davrandığında, karşısındakini dinlediğinde güçsüz olmakla itham edilirken;  iradesiyle tırnaklarını, gücünü gösterdiğinde kadınlıktan yoksun olmakla itham edilir. Ve bir kadın siyasetçi, kadınların çıkarları için ısrarcı olduğunda dar bir vizyona sahip olmakla, bunu yapmadığında da hainlikle suçlanır.

Kadınları suçlu hissettirmek ve rezil etmek zor değildir. Vicdan azabı ve yetersizlik hissi kadınların vefalı yoldaşıdır. Başarı için gerekli yeterlilikte olduğumuzu bilmediğimizden değil, ama tüm beklentilerimizin, önyargılarımızın, hayallerimizin ve normlarımızın her zaman bizi olandan daha iyisini yapmak zorunda hissettirmesinden. Çocuklarımıza, kocamıza/sevgilimize, ailemize, meslektaşlarımıza ve arkadaşlarımıza karşı olan vicdan azabı bizi belirliyor. Son olarak da kendimize karşı vicdan azabımız var.

Bu tahakküm yönteminin öznesi olmak, hiç gitmeyen suçluluk duygusu ve yetersizlik hissi yüzünden oldukça sevimsizdir. Böylesi tatsızlıklardan kaçınmak için bir kadın siyasete katılmaktan veya çocuk sahibi olmaktan imtina edebilir. İş yaşamında ikincil pozisyonlarda çalışmayı kabul edebilir, ondan beklenen çelişkili taleplere adapte olmak ve bunları dengelemek için azami çaba harcayabilir. Bu tahakküm yöntemini fark etmeyi öğrenmek bu sebeple önemlidir. Kadınlara, erkekler gibi, her yerde ihtiyaç duyulmaktadır; iş yaşamında, siyasette ve çocukları tarafından. Ve kadınlar farklı biçimlerdeki bağlılıklarını fiziksel ve zihinsel olarak tükenmeden birleştirme fırsatı ve hakkına sahip olmalıdırlar.

  1. Suç yüklemek ve Utandırmak

Örnek:

Toplantıda Corina toplantı ortamını daha keyifli hale getirmek için değişiklik önerir: “Haydi ara sıra sabit bir gündem olmaksızın toplanalım ve toplantı için sırayla kek pişirelim” Carl kızarak feryat eder: “Sen neden bahsediyorsun lanet olası”. “Biz burada kek atıştırmak ya da boş boş gezinmek için toplanmıyoruz. Diğer duyduklarım yetmezmiş gibi (bu da cabası demeye getiriyor)! Burada ciddi olmamız gerekir!” ” Fakat toplantılarda konuşanlar hep aynı kişiler, bu nedenle tarzımızı biraz değiştirebiliriz diye düşündüm ve bu da..” Carl sözünü yarıda keser: “Bazılarının konuşmuyor olması beni ilgilendirmez. Neden gidip toplum önünde konuşma dersleri almıyorlar? Hepsini geçtim burası çocuk yuvası değil” Corina aptal gibi hisseder. Belki de saçma bir öneriydi. Bundan sonra onun hakkında ne düşüneceklerdi?

Suçlama ve utandırma, alay etme ve çifte ceza yoluyla gerçekleşmektedir.  Bu, kadınlara yeterince iyi olmadıkları söylendiğinde gerçekleşir. “Yeterince iyi olmama” sebebi: 1) Erkeklerden farklı ve özgün davranmaları 2) Erkeklerin kontrol ettiği bilgilere erişime sahip olmamaları olsa bile.

Bu tahakküm biçimi mantıksızdır ve kavraması zordur.  Aynı zamanda bu yöntem, toplumun kadınlara ve kadın kültürüne atfettiği alt statüye katkıda bulunur.  Her gün görünmez hale getirilen kadınlar,kendilerini giderek küçük ve önemsiz hissederler; bilginin sistematik kısıtlanmasıyla, güvensiz ve aptal hissederler.  Bu faktörler ciddi utanma hislerini ( fakat tamamen haksız biçimde )besler. Ve benzer biçimde tüm dünyanın sorunlarından sorumlu tutulmayı kabullenme yersiz eğilimini besler.

Kötü muamele görmüş kadınların kaçı bunun kendi hataları olmadığını düşünür? Erkeği provoke eden o /kadın değil miydi? Kadın söylediği şeyi söylememeli veya yaptığı şeyi açıkça yapmamalı mıydı? Peki tecavüze uğrayan kadınlarla ilgili ne söyleyeceğiz? Kaç kez saldırıyı davet ettiklerini veya farkında olmaları gerektiğini duydular. Genel anlamda bizler yanlış yerde, yanlış zamandayız. Kıçımızı kıvırdık ve dekolte giyindik – böylece meşru birer hedefiz. Herhangi bir şey olursa, bu bizim kendi hatamız. Fakat her durumda muhakkak bizim hatamız olması mümkün değil.  Tüm bunlara rağmen bu görüş adalet dağıtanlar arasında dahi yaygın. Kadınlar polis incelemesine ve sorgulamasına gitmek için isteksizdir. Tüm tecavüzü yeniden yaşamak gibi olduğunu söylerler. Kesinlikle diğerleri tarafından bedenimize karşı yapılan saldırılardan sorumlu olamayız. Suç ve utanç duygularımız üzerinde azimle çalışmalıyız. Bu duygular tarafından sıkışmış haldeyiz. Bu birlikte halletmemiz gereken bir vazife. Önkoşul şu ki, diğer kadınlar üzerindeki suça ve utanca biz sebep olmuyoruz.

Suç yüklemek ve utandırmak çokça karıştırılır ve tanımlaması güçtür. Bu yöntem, kadınların kendilerini bayağı, aptal ve gülünç olarak resmeden bir dişi ve kadın figür olarak “görmeleri” için razı eder. Bu yüzden, açıkça belli edilmesi gereken bir durumdur. Böylesi bir bilinç tüm mitleri yıkmak için gerekli güce sahip olacaktır. Bir kadın bu tahakküm biçimini fark etmeyi öğrendiğinde,  yöntemi etkin kılan psikolojinin kolayca üstesinden gelebilir. Kadınlar suç ve utanç yerine, bu tahakküm biçimine ve onun nasıl işlediğine dair bütünlüklü bir anlayış edindiğinde, sözde ikinci cins olarak adlandırılan bu cinse bağlı olmanın mutluluğunu ve gururunu yaşayabilecekler.

Önerileri çalmak

Kadınlar bazen, erkeklerin kendilerinin tavsiyelerini ve yorumlarını tekrarladıklarını ve bunu için övgü ve takdir topladıklarını fark eder. Böyle bir durumda, kadın arkasına yaslanır ve meseleyi gerektiği şekilde nasıl çözeceğini bilemez.

Size daha ziyade, bu fikrin esasen sizin fikriniz olduğunu asla ispatlayamayacağınız duygusuyla başa çıkma hakkı verilmiştir. Fakat çoğu kadın sorunun çok daha önemli olduğunu hisseder. “Başkalarının öneriyi ilk benim gündeme getirdiğimi hatırlayıp hatırlamaması çok da önemli değil” şeklinde düşünmeyin, tam aksine bunun için endişelenmeniz gerekir. Çünkü bunlar sizin fikirleriniz ve bu fikirleriniz karşılığında takdir görmelisiniz, diğerleri öneriyi ilk ortaya koyanın siz olduğunu bilmeli. Bu gibi durumlar, politik kariyerde rol oynar. Belki gelecek sefer sizi dinleyerek, görüşlerinizi bir ölçüde dikkate alırlar,ne dersiniz?

Bu gibi etkinliklerde birilerinin görüşlerini ifade etmesi genellikle zordur, tam da bu nedenle kadınlar diğer kadınlar konuşurken dikkat kesilmelidir. Birilerinin kadınların önerilerini çaldığını fark ederseniz, örneğin “Esasen Eva’nın gündeme getirdiği bu öneri” veya benzeri bir şekilde vurgulayarak bu duruma ilişkin bir söz söylemelisiniz.

Hor görme (küçümseme) ve aşağılama

Sözle yapılan kabadayılığın bir çeşidi de, bir kişinin sizin kavrama becerinizi taktiksel olarak ya da bilinçli şekilde küçümsemesi ya da sizi aşağılamasıdır.

“Anlamıyorsun”, meselenin özünü yakalayamadın”, “kendinle çelişiyorsun” vb. gibi sizi afallatacak ifadelere izin vermeyin. Söz konusu şahıs pekala kendini açık bir şekilde ifade edememiş ya da sizi tümüyle dinlememiş olabilir.

Sözlü kabadayılığın örnekleri:

  • Şaka kaldıramıyor musun, kızım/yavrum?
  • Buna ne dersin, dostum?
  • Sinirlendiğinde çok tatlı oluyorsun!

Belki de toplantının sorumlusu ya da konuşmacıların tartışma sırasında size baba çocuk yaklaşımını dayattığını deneyimlemiş olabilirsiniz, örneğin: “Farkına varmadın mı kızım?” Bu tavır, mutlaka bilincinde olmamız gereken bir yatıştırma ve sakinleştirme yoludur.

En iyisi hazırda nüktedan ve güçlü bir sert cevabınız olmadığı sürece bu gibi yorumları yok saymaktır. Bir kuralmış gibi, etkili yanıtlar genellikle iş işten geçtikten sonra akla gelir.

Sözünü kesme- engelleme

Erkekler kolaylıkla konuşmaları ve tartışmaları tekeline alabiliyorlar. Amerika’da yapılan bir ankete göre, erkekler % 90 oranında konuşmayı kesmekteler. Kadınlar, konuşmalarının kesilmesine erkeklerden daha çok maruz kalmaktadır.

Eğer müdahale edildiyseniz, henüz konuşmanızı bitirmediğinizi bilmelerine sağlayın. Müdahale edildiğinde bitirmeniz ve gözlem için izin verilmesini isteyin. Sözünüz bitene kadar sakın geri çekilmeyin ve savunmacı olmayı sürdürün. Eğer odada herhangi bir küçük konuşma varsa, sesiz olunana kadar bekleyin. Daha sonra sözünüzü kesen huzursuz ve rahatsız hissedecektir, siz değil.

 

Neden erkekler tahakküm biçimlerini kullanırlar?

Erkekler, açıkça kendi dil ve alanlarını kullanarak erkek ayrıcalığını muhafaza edebilirler ve güçlenebilirler. Erkekler ayrıca güç iddia edebilir ve kadınlardan daha olumlu muamele bekleyebilirler.  Bazı durumlarda, erkekler, onlar “erkeklerin yerini alıyorlar” diyerek orada olan kadınlara kızgınlıklarını belli edebilirler.

Tahakküm biçimlerine yol açan sadece eşitsiz güç ilişkisi değil, aynı zamanda imtiyaz sağlamaya yönelik bilinçli ya da bilinçsiz hak duygusudur.Tahakküm biçimleri genellikle, belirli imtiyazlara hak kazanmak isteyen erkek dürtüsünün mantıksal sonucudur. Eğer bir erkek, karısını akşam yemeği olmadığı için masada dövüyorsa, bu sadece bu olayın tekrar yaşanmayacağından emin olmak için yapılmamıştır, bu aynı zamanda ona hizmet edilmesinin haklı gerekçesinin gösterilmesi için yapılmıştır.

Özet – Ne yapmalı?

  1. Toplantılar, seminerler, konferanslar vb. yerlerdeki tahakküm biçimlerinin farkına varın.

Birisinin sizi ya da gruptaki diğer kişileri baskılamak için tahakküm biçimlerini kullanıldığını fark ettiğiniz mi?  Eğer farklı biçimlerde olan bu yöntemleri biliyorsanız onları fark etmek kolaydır. Baskılanmaya bir isim koyun.Tahakküm biçimlerini bilmek aslında sizin sıkıcı, aptal ve saçma olmadığınızı göstermeye yardımcı olacaktır –  böyle hissediyor olsanız bile – Sizde veya üzerine konuştuğunuz şeylerde hiçbir yanlış yok. Durumlar/olaylar hakkındaki izlenimlerinizin doğru olduğu konusunda kendinize güvenin.

  1. Baskılanma halini birilerine anlat.

Baskıyı uygulayan kişiyle karşı karşıya kaldığında, meseleyi paylaştığın kişiler sana destek verebilir. Dayanışma önemlidir. Kişiyi tahakküm biçimlerinden birine maruz kaldığına ikna edenşey; bunun emarelerini fark eden ve meseleye aşina olup da adını önceden koyamamış insanların sayısıdır.

  1. Tahakküm tekniklerini kullanan kişi-lerle yüzleşmek.

Neden bir tahakküm biçimiyle karşı karşıya kaldığını hissettiğini açıkla. Bu tekniklerin bilinçsizce de kullanılabileceğini unutmayın. Mümkün olduğunca erken bir şeklide bu teknikleri kullanan kişinin durumu fark etmesini sağlamak çok önemlidir. Aksi durumda,sen bencil olmakla suçlanabilirsin.

( Bu makalenin içeriği, Norveç Cinsiyet Eşitliği Merkezi tarafından Nisan 2011’de Makedonya Kadın Örgütleri Sendikası için ders olarak sunulmuştur.)

Çeviri: Çağın Erbek – Selma Değirmenci

Bulunduğu kategori : Mor ve Gökkuşağı

Yazar hakkında

İlgili Yazılar