Cool kapitalizmin 10 palavrası – Roberto Jara -

Güvencesiz hallerimizi anlatan 10 çakma tabiri derleyip sizler için bir utanç sıralaması oluşturduk. Bu terimleri neoliberal jargondan, güvencesizliğin diline tercüme ederek, işveren kısmının palavralarını gözler önüne sermeye çalıştık.

Çeviri: Başlangıç Dergi

Dil de bir mücadele alanıdır; burjuvazi tam cephe taaruz halindeyken, işverenlerin düşünce kuruluşları boş durmuyor, kapitalist kriz altında giderek artan güvencesizlik hallerini şekere bulamak ve pazarlamak adına yaratıcı terimler geliştiriyor.

Neoliberal fikriyatın başlıca amentüsü gereği, işçiler birer girişimci gibi tasvir edilip, karşılaştıkları bütün durumlardan sorumlu tutuluyor. Böylece kapitalizm kendini allayıp pulluyor, sömürüyü “ilerleme” kisvesi ile örtüyor. Geri sayıma başlayalım.

10. Jobsharing [iş paylaşımı]

Meali: Tek iş ücretine iki iş birarada

Yarı zamanlı çalışıyorsun, ücretinin diğer yarısı yerine sefillik veriyorlar. ‘Jobsharing sayesinde insanlar tam zamanlı çalışmanın kısıtlayıcılığından kurtuluyor’- işletme fakültelerinin koridorlarındaysa durum böyle tasvir ediliyor. İşin aslı, bu sayede işveren, tanımlı ve yasal bir biçimde tek bir ücretle iki çalışan tutma imkanına kavuşuyor. İşçi de ay sonunu getirme belirsizliğinden kurtuluyor böylelikle: Getiremeyeceğini kesin olarak biliyor.

9. Nesting [evde pineklemek]

Meali: Dışarı çıkacak param yok

İspanyol gazetesi El País ve çeşitli televizyon kanallarından anladığımız kadarıyla, nesting gerek gençler gerek pek o kadar genç olmayanlar arasındaki son modaymış: Özetle, tüm boş zamanını evde geçiriyorsun. Medyada aktarıldığı kadarıyla bu durumun, diyelim ulaşım ücretlerine sürekli zam gelmesiyle, hayat pahalılığının artmasıyla, genç işsizliğinin %45’e varmasıyla, veyahut düşük ücretlerle herhangi bir ilişkisi yok. Hele hele bir dairede değil de tek göz odada yaşıyorsan, veya hafta sonları da çalışıyorsan, tadından yenmiyor. Ama aceleye mahal yok, bunlara sırasıyla coliving ve jobvacation diyoruz az aşağıda göreceğimiz gibi.

8. Coliving [ortak yaşama]

Meali: Evde balık istifi kalıyoruz

Madrid veya Barselona gibi bir kenttesin ve kiran yüzde 10’dan fazla mı arttı; veya mahallene kentsel dönüşüm mü geldi? Kaygıya gerek yok. Daireni birkaç kişiyle daha paylaşmaya başlarsın, hiçbir sıkıntı sorun kalmaz.

7. Jobvacation [tatil işi]

Meali: İzinde de çalışmak

İşten atılırım veya sözleşmem uzatılmaz (ya da en modern biçimiyle ‘bana geri dönmezler’) korkusuyla, tatilde de çalışıyorsun ve bunun için ücret talep etmiyorsun. Neden? Çünkü sen her gün yeni meydan okumalara göğüs gerip, kendini durmadan geliştiren, azimli bir iş arkadaşısın. İşte jobvacation böyle bir şey. Bu yıl tatili rüyanda görürsün de denebilir.

6. Minijob [mini iş]

Meali: Boktan işler

Dar anlamıyla haftalık 15 saatten az işleri içerse de, bu tabir daha geniş bir kapsama sahip. Örneğin, haftada 40 saatten fazla çalıştığın halde kağıt üzerinde 10 saat ya da bir gün görünen işleri anlatıyor -hotelcilik sektöründe pek alışıldık bir uygulama. Minijob tabir edilen işlerin doğal habitatı, iş yasası reformlarının açtığı gri bölgelerdir ve minijobs.pro gibi internet sitelerinde saat ücreti 1 euro’dan başlayan bu tür işler bulmak pekala mümkündür.

5. Sinkies [çulsuz çiftler]

Meali: Çalışıyorum ama çocuk yapacak kadar para kazanmıyorum

Bir indie pop grubunun ismi olmaya layık bu terimin açılımı, Single Income No Kids, yani bir çiftten sadece bir kişinin çalışması ve dolayısıyla çocuk büyütecek para kazanılamaması hali. Üstüne tüy dikercesine, çeşitli gazeteler (misal İspanyol gazetesi El Mundo) bu çiftler için “30 yaş üstü ergenler” gibi betimlemeler kullanıyor -bir bakıma, genç ve güvencesiz olmanın baki olduğu, bir tür neşeli ve diplomalı, asgari ücretlilik hali. Elbette lafı eveleyip gevelemeden, kısaca yoksulluk da diyebiliriz.

4. Power nap [kuvvet uykusu]

Meali: Ayakta uyuyorum

Teknik olarak bu terim, aslında 20- 30 dakikalık bir şekerlemeye denk geliyor, ama “herkesin çalışmaya can attığı” türden modern şirketlerde bu laftan kasıt, pek konforlu iş ortamında bir 20 dakikalığına gözlerini dinlendirme hakkı -ardından daha fazla üretesin diye. Bu ‘yenilikçi’ yöntem, daha öncesinde Güneydoğu Asya montaj hatlarında işçiler için kullanılıyordu. Patronun sana şahane hediyesi olan power nap’in, elbette işçi sınıfının önemli bir kesiminin yeterli ve düzenli uyuyamaması, ya da vardiyaların durmadan değişmesi gerçeğiyle uzaktan yakından bir ilişkisi yok.

3. Bronz madalya: Proaktif olmak

Meali: Neşeli kölelik

İş ilanlarında sıkça rastladığımız tabirlerden biri. Bundan kasıt, işçinin yaratıcılık ve enerjisini şirkete aktarmak için daha da fazla fedakarlık etmesi. Kavram, ilkin psikiyatr Viktor Frankl tarafından, Nazi soykırımından kurtulan insanların hayatlarını yeniden kurması bağlamında kullanılmış; ama 1989 tarihli Etkili İnsanların 7 Alışkanlığı adlı kitapta tekrar geçip patlama yaptığında, şirkete teslimiyet, şeklinde yeni bir anlam kazanmış.

Söz konusu kitap dünyada 25 milyon satmış ve yazarı olan mütedeyyin guru Stephen Covey’yi zengin etmiş. 

2. Gümüş madalya: Duygusal ücret

Meali: Maaş yerine gülücük almak

Duygusal ücretin söz konusu olduğu durumlarda, işçiye yeterli ücret yerine hoş bir çalışma ortamı, ikinci bir işte daha çalışmaya olanak tanıyan mesai saatleri, ya da ne opsiyonel ne de ücretli olan mesai dışı şirket aktivitelerine katılma imkanı sağlanıyor. Şirketinle, George Orwell’in 1984‘ünü andıran bir aşk ilişkisi yaşamak uğruna ücretinin bir kısmından vazgeçmiş oluyorsun, hem de düzgün çalışma koşulları zaten gerekli olan bir durum değil, senin işinin ekstra bir özelliği gibi sunuluyor.

1. Altın madalya: Paylaşım ekonomisi

Meali: Özerk çalışma yanılsaması

İşçilerin artık hakka makka ihtiyacı yok çünkü… artık onlar da birer girişimci! Bu en son icadı patronlar da ayakta alkışlıyor. Paylaşım ekonomisi denen işlerdeki işçiler, mevzuatın boş bıraktığı alanlarda anlık işler alıyor ve o iş için gerekli tüm malzemeleri de kendileri sağladıkları halde belirli şirketlere pay veriyorlar. Bu karlı modele dahil olan platformlar arasında Uber veya Deliveroo sayılabilir.

*

Orijinal metin:

http://www.izquierdadiario.es/Del-jobsharing-al-nesting-10-enganos-del-capitalismo-cool?id_rubrique=2653

Bulunduğu kategori : Sınıf Hareketi

Yazar hakkında

İlgili Yazılar